HISTORIA LEGIONÓW

Jaka była rola Józefa Piłsudskiego oraz Legionów w odzyskaniu przez Polskę niepodległości? Czy istnieje jeden punkt widzenia na wydarzenia lat 1914-1918? Na ile sposobów można opowiedzieć tę samą historię?

Zapraszamy do zapoznania się z wielogłosową opowieścią o Legionach. Historie legionowe opowiadają członkowie rodzin, których bliscy walczyli o niepodległość Polski, pamiątki – niemi świadkowie wydarzeń, historycy przy pomocy „pióra” i źródeł oraz fotografie, na których utrwalony został świat widziany oczami legionistów.

Śledź z nami polską drogę do niepodległości. Co miesiąc nowa dawka informacji o wydarzeniach sprzed stu lat!

Sylwetki legionistów powrót

Adam Szlęzak w mundurze podoficera armii Stanów Zjednoczonych, 1915 rok. Zdjęcie przekazane przez użytkowika Wykazu.

Adam Szlęzak

Adam Szlęzak w chwili wybuchu I wojny światowej posiadał obywatelstwo amerykańskie i do 1915 r. odbywał służbę w tamtejszej armii. Gdy tylko ją zakończył udał się do Europy, aby wstąpić do Legionów. Był to dla niego wybór naturalny - przed emigracją należał do Organizacji Bojowej PPS.

Fotografia z okresu międzywojennego. Za przesłanie skanu dziękujemy Panu Józefowi Krzysikowi.

Franciszek Buda

Legionista urodzony 3 marca 1890 r. w Bronowicach Małych pod Krakowem służył w 5 pułku piechoty. Przed wstąpieniem do Legionów pracował na kolei. 

Po lewej: Ludmiła Modzelewska, po prawej: Wanda Wisłocka. Fotgrafia z "Naród i Wojsko" (1935 r., nr 15)

Sierżant Ludka z pułku Piłsudskiego

Gdy oświadczyła, że wstępuje do oddziałów strzeleckich idących na wojnę, matka lamentowała: „Szalona, zwariowała!”. Był sierpień 1914 r. Rok wcześniej Ludmiła Modzelewska wróciła do rodzinnego miasta z wakacji we Włoszech. 

Edmund Orzechowski ze sztandarem. Na jego mundurze widnieje odznaka I Brygady Legionów Piłsudskiego i żołnierski krzyż za zasługi wojenne.

Edmund Orzechowski

W Legionach Polskich służył od sierpnia 1914 r., został przydzielony do 1. pułku piechoty. W szeregach przeszedł cały szlak bojowy. Ranny w 1916 r. na Wołyniu, od 28 sierpnia 1916 r. leczył się w Lublinie. Następnie przydzielony do Kozienic, prowadził werbunek w Zamościu. Nastęnie w Polskim Korpusie Posiłkowym (11. kompania 3. pułku piechoty). Internowany w Bustyahaza i Szaldobos.

Fotografia z wniosku do Biura Komitetu Krzyża i Medalu Niepodległości.

Stefan Rzewuski

Stefan Rzewuski urodził się 1 września 1902 r. w Kossowie w powiecie sokołowskim, w województwie lubelskim. Pochodził z rodziny arystokratycznej o głębokiej tradycji patriotycznej. Jego rodzice to Ksawery i Maria z Konarzewskich. Początkowo uczęszczał do rosysjkiego gimnazjum w Białej Podlaskiej, a później do polskiego gimnazjum Rontalera w Warszawie. Z końcem 1913 r. wstąpił do nielegalnego związku harcerskiego. Razem z kolegami Wacławem Szmitkowskim i Wacławem Lemarskim opuszcza samowolnie gimnazjum i dom, i przy pomocy legionisty 4 pp. Wieluńskiego 17 sierpnia 1916 r. wstępuje do Legionów (4 pp.) w Piotrkowie, pod dowództwem Zygmunta Krudowskiego.

Fotografie z okresu międzywojennego Za przysłanie kopii zdjęć dziękujemy Panu Władysławowi Kołopoleskiemu.

Michał Kołopolewski

Urodzony w 1901 r. w Pabianicach Michał Kołopolewski należał w chwili wstąpienia do Legionów do jednych z młodszych ich żołnierzy.

Fotografia portretowa Tadeusza Żulińskiego, między 1913 a 1915 r. Źródło: "Panteon Polski", 1925, nr 2, s. 7

Tadeusz Żuliński, pierwszy komendant POW

Urodzonego 28 maja 1889 we Lwowie Tadeusza Żulińskiego ochrzcił stryj, ksiądz Kazimierz Żuliński, uczestnik powstania styczniowego. Ojcem chrzestnym był drugi stryj, Edward, także powstaniec i zesłaniec. Trzeci stryj - członek Rządu Narodowego, Roman, został stracony wraz z Romualdem Trauguttem w 1864 r. Ojciec Tadeusza Żulińskiego został wydalony z Galicji na kilka lat za działalność patriotyczną i związki z powstańcami.

Karol Jankowski, legionista, na mundurze krżyż kaniowski, swastyka 4 pp legionów, odznaka II brygady. Nadesłał syn Franciszek Józef Jankowski.

Karol Jankowski

Urodzony w 1898 r. Karol Jankowski, z zawodu tokarz, odbył ochotniczą służbę w Legionach oraz walczył jako lotnik w Anglii z hitlerowskiemi Niemcami w czasie II wojny światowej. Po wojnie wraca do Polski i również służy w lotnictwie.

Jan Piekarski

Jan Piekarski urodził się w 1897 r., był synem Anieli i Stanisława. W przekazie rodzinnym zachowała się informacja, że był gorącym zwolennikiem Józefa Piłsudskiego, darzył go wielkim szacunkiem, a mówiąc o nim stawał na baczność.

Fotografia portretowa z 1917 r.

Michał Michalski

Michał Michalski urodził się 13 września 1894 r. w Zimnej Wodzie k. Lwowa. 14 lipca 1915 r. wstąpił ochotniczo do Legionów Polskich. Został przydzielony do formującego się 6 Pułku Piechoty Legionów.

Strony

Kalendarium
Legionów
1914 - 1918

cal_1914.pngcal_1915.pngcal_1916.pngcal_1917.pngcal_1918.png

 

Mapy i plany
Historyczne

Wydawnictwa

Marszałek Józef Piłsudski. Komendant - Naczelnik Państwa - Pierwszy Marszałek Polski

Warszawa 2005
Wydawca: Fundacja Rodziny Józefa Piłsudskiego, Oficyna Wydawnicza Rytm
Autorzy: Juliusz L. Englert, Grzegorz Nowik

Józef Piłsudski był jedną z największych postaci w tysiącletnich dziejach Polski. Jego zasługi dla odzyskania niepodległości po 123 latach niewoli...

Piłsudski. Burzliwe życie w niespokojnych czasach

Rok wydania: 2011
Wydawnictwo: Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku oraz  Carta Blanca
Autorzy: prof. dr hab. Grzegorz Nowik, dr Paweł Duber, Kazimierz Kunicki, Tomasz Ławecki, Liliana Olchowik oraz prof. dr hab. Janusz Odziemkowski

Album przedstawia losy Józefa Piłsudskiego...

Pamiętnik Kapelana Legionów Polskich

Rok wydania: 2014

Wydawca: Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku, Oficyna Wydawnicza Ajaks
Autor: Ks. Józef Panaś

Reprint wydania z 1920 roku. Praca zawiera wspomnienia księdza Józefa Panasia kapelana II Brygady Legionów. Pamiętnik księdza pisany był niemal na bieżąco, a...

Historia „Milusina”, legendarnego dworku marszałka Józefa Piłsudskiego.

Warszawa 2014
Wydawca: Muzeum Józefa Piłsudskiego i Agora
Autor: Włodzimierz Kalicki

Zbudowali go własnymi rękami jego dawni żołnierze. Stał się miejscem odpoczynku po latach walki oraz azylem na czas politycznej emigracji. Zawsze pamiętajcie, że Belweder jest tylko hotelem....

Legenda Legionów. Opowieść o Legionach oraz ludziach Józefa Piłsudskiego

Warszawa 2008
Wydawca: Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku i DEMART
Redakcja: Witold Sienkiewicz

„Legenda Legionów” jest barwną panoramą czynu legionowego czasów I wojny światowej. Opowiada historię walki zbrojnej polskich żołnierzy i drogę powstania tej niezwykłej formacji...

Pokazuj podpowiedzi